Operational excellence is een paradigma, maar ook een praktische aanpak om een excellent voortbrengingssysteem te ontwikkelen en te exploiteren. Voor industriële organisaties gaat het om het ontwikkelen en realiseren van een excellent productiesysteem en bijbehorende ondersteunende operationele organisatie; voor dienstverleners om een excellent dienstverleningssysteem.
Hoewel de term OpX oorspronkelijk gedefinieerd is als een strategische waardediscipline om producten en diensten tegen de laagste kosten te leveren, is het inmiddels duidelijk dat OpX niet alleen gericht is op het behalen van de laagste kosten (de hoogste mogelijke efficiëntie). Door OpX voor private ondernemingen te definiëren als een praktische aanpak voor het ontwikkelen, realiseren en managen van een excellent voortbrengingssysteem met als doel het maximaliseren van de operationele winst, geven we aan dat het niet alleen gaat om het zo laag mogelijk krijgen van de kosten, maar ook om zoveel mogelijk waarde toe te voegen, meerwaarde te bieden voor de klant, zodat de opbrengsten worden verhoogd. Binnen OpX staat de klant centraal. Operational excellence komt neer op “het optimaliseren en realiseren van een excellente bedrijfsvoering dat steeds weer in staat is efficiënt en doelmatig producten en diensten te maken en leveren waar klanten om vragen”. Operational excellence heeft daarom ook te maken met kwaliteit, snelheid, (lever)betrouwbaarheid en innovatie. Hierbij merken we op dat voor non-profit organisaties de doelstelling “maximaliseren van de operationele winst” niet zo evident is, hoewel doelmatigheid en doeltreffendheid ook in deze sector belangrijke thema’s zijn: meer doen met minder mensen en middelen!
De ideale configuratie van OpX verschilt per organisatie, maar moet in elk geval betrekking hebben op zowel optimale operational performance als op continuous operational improvement. Operational performance, de hardere kant van OpX, omvat het objectief vaststellen van het verbeterpotentieel en de verbeterrichting. Het gaat ook om het ontwerpen van excellente processen met bijvoorbeeld lean en Six Sigma-technieken zoals value-stream mapping en root-cause analysis. Omdat de verbeteringen wel echt ingevoerd en geborgd moeten worden, is draagvlak nodig en is vaak een gedragsverandering vereist. Deze zachtere kant van OpX is vooral gericht op het creëren van een infrastructuur voor continuous operational improvement; zie onderstaande figuur.
Lees meer over operational excellence in het overzichts artikel Operational Excellence in perspectief (1537)