Nieuwe posts

Onlangs is het artikel “𝐃𝐞 𝐤𝐮𝐧𝐬𝐭 𝐯𝐚𝐧 𝐡𝐞𝐭 é𝐧-é𝐧 𝐝𝐞𝐧𝐤𝐞𝐧” verschenen in Capital Magazine van NPM Capital. Ik werd hierin door Bart van Ratingen geïnterviewd over de Ambidextere Organisatie. Het vermogen van organisaties om tegelijkertijd efficiënt te zijn in hun huidige activiteiten én te vernieuwen voor de toekomst. Dit vraagt om een én-én-denkwijze in plaats van het traditionele of-of-denken, waarin managers vaak zijn opgeleid.

Ambidexteriteit wordt beschreven als de balans tussen 𝐞𝐱𝐩𝐥𝐨𝐢𝐭𝐚𝐭𝐢e (het verbeteren en efficiënt uitvoeren van bestaande processen en producten) en 𝐞𝐱𝐩𝐥𝐨𝐫𝐚𝐭𝐢𝐞 (het verkennen en ontwikkelen van nieuwe ideeën, innovaties en markten). In de praktijk zijn organisaties meestal sterker in exploitatie dan in exploratie. Vernieuwing wordt vaak apart georganiseerd, bijvoorbeeld via R&D-afdelingen of startups, maar dit leidt niet altijd tot succesvolle integratie in de bestaande organisatie.

In dit artikel pleit ik voor 𝐜𝐨𝐧𝐭𝐞𝐱𝐭𝐮𝐞𝐥𝐞 𝐚𝐦𝐛𝐢𝐝𝐞𝐱𝐭𝐫𝐢𝐞, waarbij medewerkers en teams zelf ruimte krijgen om zowel exploitatie als exploratie te combineren in hun dagelijkse werk. Teams kunnen daarbij diverse hybride vormen van ambidextrie ontwikkelen. Dit vraagt behoorlijk wat van de ambidextere teamleden, het team, maar ook van het klimaat, de infrastructuur en leiderschap in de organisatie dat ambidextrie ondersteunt en faciliteert.

Operational Excellence (moderne stijl) en Innovatie sluiten elkaar niet uit. Voorbeelden zoals Toyota laten zien dat strakke processen en efficiëntie goed samen kunnen gaan met leren, reflectie en experimenteren. Veel organisaties blinken echter vooral uit in stabiliteit en efficiëntie (eerste-orde-excellentie), maar onvoldoende in vernieuwing en aanpassingsvermogen (tweede-orde-excellentie). Meer aandacht voor ambidexteriteit is essentieel om als organisatie toekomstbestendig te blijven.

Het artikel is hier online te lezen:

In opdracht van MBO Digitaal heb ik met Johan van der Steen, Joanne Lankhuijzen en Tijmen Leurs een update ontwikkeld van de Reisgids “Flexibiliseren in het MBO”. De update is ontwikkeld op basis van een aantal interviews met vertegenwoordigers van diverse mbo scholen die al flink op weg zijn met flexibiliseren. We hebben ons vooral gericht de scenario’s “temporiseren”, en “verrijken” voor bekostigd onderwijs én op LLO. Voor veel mbo-scholen is het betaalbaar en doceerbaar georganiseerd krijgen van flexibel onderwijs vanuit deze scenario’s al een hele kluif. De nieuwe Reisgids zal binnenkort online verschijnen op de site van MBO Digitaal. Een preview presentatie is alvast beschikbaar:

Flexibiliseren in het MBO (229 downloads )

Op basis van de vernieuwde Reisgids is ook de Leergang “Flexibiliseren & LLO: de impact op onderwijs & ondersteuning” vernieuwd. Voor oud-deelnemers van de leergang hebben we een 2-daagse Terugkom masterclass ontwikkeld.

Onlangs gaf ik tijdens het dinerbijeenkomst van het Zorgnetwerk Nederland een presentatie over de ambidextere organisatie: hoe kun je via het vrijmaken van tijd vanuit een OpX-perspectief werken aan de operationeel ambidextere organisatie?

Hoewel er in de wetenschappelijke literatuur veel gepubliceerd is over de ambidextere organisatie, is het in de praktijk nog een vrij onbekende term. Maar iedereen herkent de problematiek. 𝐇𝐨𝐞 𝐳𝐨𝐫𝐠 𝐣𝐞 𝐞𝐫𝐯𝐨𝐨𝐫 𝐝𝐚𝐭 𝐣𝐞 𝐞𝐟𝐟𝐞𝐜𝐭𝐢𝐞𝐟 𝐞𝐧 𝐞𝐟𝐟𝐢𝐜𝐢ë𝐧𝐭 𝐝𝐞 𝐡𝐮𝐢𝐝𝐢𝐠𝐞 𝐚𝐜𝐭𝐢𝐯𝐢𝐭𝐞𝐢𝐭𝐞𝐧 𝐮𝐢𝐭𝐯𝐨𝐞𝐫𝐭 𝐞𝐧 𝐭𝐞𝐠𝐞𝐥𝐢𝐣𝐤𝐞𝐫𝐭𝐢𝐣𝐝 𝐢𝐧𝐧𝐨𝐯𝐞𝐞𝐫𝐭? Geen enkele organisatie kan immers continuïteit garanderen als je nu niet de juiste waarde tegen de laagste integrale kosten levert. En gelijktijdig moet de organisatie ook innoveren zodat het ook in de toekomst haar taken kan blijven uitvoeren.

Wat is ambidextrie?

Ambidextrie is het vermogen om diverse paradoxale doelen te bereiken. Het gaat niet alleen om innoveren (variatie genereren) versus uniformeren (variatie elimineren). Het is het kunnen omgaan met diverse management paradoxen, zoals 𝘢𝘶𝘵𝘰𝘯𝘰𝘮𝘪𝘦 (𝘷𝘳𝘪𝘫𝘩𝘦𝘪𝘥) versus 𝘩𝘦𝘵𝘦𝘳𝘰𝘯𝘰𝘮𝘪𝘦 (𝘳𝘦𝘨𝘦𝘭𝘴, 𝘴𝘵𝘶𝘳𝘪𝘯𝘨). Hoe zorg je voor 𝐯𝐫𝐢𝐣𝐡𝐞𝐢𝐝 𝐢𝐧 𝐠𝐞𝐛𝐨𝐧𝐝𝐞𝐧𝐡𝐞𝐢𝐝?

Ambidextrie kan worden bereikt door exploratie en exploitatie i) te scheiden in verschillende locaties (structurele ambidextrie), ii) te scheiden in de tijd (temporele ambidextrie), of iii) contextspecifiek te organiseren op dezelfde plaats en tijd (contextuele ambidextrie). Bij contextuele ambidextrie spelen individuele- en team ambidextrie een belangrijke rol.

Ambidextrie en Operational Excellence

Voor team ambidextrie zijn naast teamcohesie én -diversiteit en het inrichten van een high-performance context, vooral de volgende aspecten van belang:

𝗧𝗲𝗮𝗺 𝗿𝗲𝗳𝗹𝗲𝘅𝗶𝘃𝗶𝘁𝘆, de mate waarin teamleden gezamenlijk nadenken over hun werkmethoden, en 𝗧𝗶𝗺𝗲 (temporal) 𝗿𝗲𝗳𝗹𝗲𝘅𝗶𝘃𝗶𝘁𝘆, wat verwijst naar het specifieke evaluatie-gedrag gericht op de tijdsaspecten van de taakuitvoering. Bijvoorbeeld hoe teams de voortgang van de taken monitoren, de toereikendheid van hun werktempo evalueren en bijsturen om tegengestelde doelen “tijdig” te behalen.

Niet alleen hoe je als team de exploratie- en exploitatietaken verdeelt tussen de teamleden (structurele scheiding) is van belang voor team ambidextrie, maar vooral hoe de tijd wordt verdeelt tussen innovatie (exploratie) en optimalisatie (exploitatie) is van groot belang voor de effectiviteit van het team. Niet verwonderlijk, want tijd is ons meest schaarse goed. Omdat tijd (doorlooptijdverkorting) en het management van variabiliteit binnen Operational Excellence de belangrijkste thema’s zijn, is het niet verwonderlijk dat (sommige) operationeel excellente organisaties ambidexter zijn. Ambidextrie en Operational Excellence zijn nauw aan elkaar gerelateerd.

Vol enthousiasme heb ik een mini-college Operational Excellence gegeven op de “Relatiebeheerdag” van VZVZ. Alles stond netjes klaar in de bijzondere ruimte. Maar door de nazomer-zon bleken de slides op het scherm nauwelijks leesbaar.

Dan maar de praktische benadering. Zoals vaker, blijkt dat een enthousiaste voordracht zonder (of nauwelijks) het gebruik van slides veel effectiever is. Het werd ook beter gewaardeerd dan een voordracht langs de slides. Althans dat was de feedback van een aantal enthousiaste deelnemers die ook ‘driftig meeschreven’, aldus de opdrachtgever David Kooiman.

VZVZ verzorgt de elektronische uitwisseling van medische gegevens tussen zorgaanbieders en patiënten. VZVZ beheert afsprakenstelsels, infrastructuren en gemeenschappelijke voorzieningen voor verschillende zorgsectoren, en coördineert netwerken van uitwisselingen zoals het Landelijk Schakelpunt (LSP).